Geld is jouw innerlijke Gids

Voor de meesten van ons is geld iets heel materialistisch: bankrekeningen, salarisstroken of bankbiljetten in je hand. Maar jouw verhouding tot geld gaat veel dieper dan dat! In het narratieve werk is Geld namelijk één van de meest krachtige en tegelijkertijd ook één van de meest beladen archetype.

In dit artikel leg ik uit wat het archetype Geld betekent. Het is het eerste artikel in een serie van twee. Lees ook ‘Waarde(n) tellen, her-tellen en ver-tellen’ . Wil je het archetype Geld beter leren kennen en leren hoe het in jouw eigen leven actief is? Doe dan mee met de Fantastische Vrijdagsessie, waarin dit archetype centraal staat.

Geld is een Gids, geen Rekeninstrument

Als we naar Geld kijken als een archetype, dan is het veel meer dan slechts een middel of een – op het oog…- neutraal rekeninstrument. Het blijkt jouw Gids te zijn, die jouw innerlijk kompas in handen heeft.

Het archetype Geld maakt namelijk zichtbaar wat jij waarde toekent, zowel materieel als immaterieel. Dit maakt het een rijk en krachtig hulpmiddel als je wilt groeien of belangrijke keuzes moet maken. Het helpt je om betekenis te geven aan je keuzes, bijvoorbeeld over waar je wel of niet aandacht aan geeft, of waar je wel of niet in wilt investeren (denk aan tijd, energie, relaties, of gezondheid).

Een Innerlijk Verhaal

Of je je er nu bewust van bent of niet, het archetype Geld is een allesbepalende verhaallijn in je leven, omdat het weerspiegelt wat jij werkelijk waardevol vindt. Denk hierbij aan dat waar jij je aandacht en energie aan geeft, dat waar je naar verlangt, waar je bang voor bent, en waar je in gelooft. De manier waarop jij met geld omgaat, vertelt het innerlijke verhaal dat je rond dit archetype leeft. Als je bijvoorbeeld moeite hebt met salarisonderhandelingen, is de kans groot dat het archetype Geld actief is vanuit zijn schaduwkant. Het verhaal dat jij jezelf over ‘Geld en het verdienen ervan’ vertelt, belemmert je dan om te gaan staan voor wat jij waard bent.

Het helpt dus als je je er meer bewust van bent, hoe dit archetype in jou actief is. Met andere woorden: Welk verhaal jij jezelf bewust of onbewust over Geld vertelt.

Een wereld in disbalans

In onze Westerse patriarchale maatschappij bepaalt de hoeveelheid geld de mate van succes, invloed en zekerheid. En daarmee helaas ook vaak de mate van zelfvertrouwen. Iemand die weinig verdient, vinden we minder succesvol, dan iemand, die veel verdient.

Doordat we decennia lang vrijwel alleen gefocust waren op materiële groei zijn wijzelf en dus ook de wereld om ons heen, in disbalans geraakt. In narratieve termen gezegd: we hebben lange tijd de puur materiële verhaallijn gevolgd:

Datgene wat geld oplevert, is van waarde. Datgene wat geen geld oplevert, is waardeloos.

Ik zie daar -gelukkig maar- al een duidelijke kentering in komen. De crises waar we inzitten -denk aan de milieucrisis, financiële crisis, vluchtelingencrisis- hebben veel mensen meer en meer er bewust van gemaakt, dat we niet op dezelfde voet door kunnen gaan.

Maar in het proces hoe het anders moet en kan, ontstaat er meer en meer een tweedeling en polarisatie.  Dit komt omdat we onze verbinding met het archetype Geld en de daarbijbehorende innerlijke waarden kwijtgeraakt zijn. We zijn er te lang te eenzijdig mee omgegaan.

Zichtbaar Waardekompas

In z’n algemeenheid zijn jouw archetypen zichtbaar in jouw gedrag. En dan heel specifiek op het moment dat je keuzes moet maken. In het geval van het archetype Geld gaat het dan om keuzes tussen:

• zekerheid en vrijheid
• zelfstandigheid en afhankelijkheid
• vasthouden en loslaten

Het archetype Geld laat precies het spanningsveld daartussen zien. Geld is dus geen rekeninstrument, maar een kompas. Het is dat waar jij energie van krijgt, wat jou zekerheid geeft. Het is liefde en macht en vrijheid en veiligheid tegelijk. Het is jouw innerlijke Waarde Kompas versus de uiterlijke waardering. En daarmee is jouw archetype Geld zichtbaar in allerlei verschillende situaties in jouw leven.

Betekenis geven aan Keuzes

Het helpt je dan betekenis te geven aan de keuzes die je maakt in

• waar je wel of niet aandacht aan geeft.
• waar je wel of niet in wil investeren (in tijd, energie, relaties, gezondheid, groei)

Meestal gebeuren dit soort keuzes in split-seconds en ben je je helemaal niet bewust welke afwegingen je van binnen maakt.

Door bewuster verbinding te maken met jouw innerlijke Geld, ga je je realiseren wat er in jouw leven ‘in de plus’ staat en wat er ondergewaardeerd blijft. Hoeveel tijd besteed jij aan je werk? Wat levert dat op, zowel materieel als immaterieel? Hoeveel tijd besteed jij aan je relaties, familie, vrienden? Wat levert dat op, zowel materieel als immaterieel. Om maar even twee vragen te benoemen, waar jouw archetype Geld een grote invloed op heeft. En ik vermoed: zonder dat jij dat door hebt.

Het archetype Geld is dus jouw innerlijke Waarde Kompas. Het weerspiegelt in jouw gedrag, datgene wat jij in de wereld om je heen blijkbaar waardeert. De vraag is dan hoe goed jij je laat gidsen door jouw archetype Geld. Leef jij wel écht naar je innerlijke waarden? Als ik zo naar de wereld om mij heen kijk… Is het antwoord op deze vraag voor velen van ons ‘nee’.

Leer opnieuw kijken

Geld is nooit alleen maar geld. Het is een archetype dat je uitnodigt om opnieuw te kijken naar wat jij waardevol vindt in je werk, relaties en leven. Door hiermee te werken, ontdek je onder andere je eigen waardesysteem en de vrijheid die je zoekt. En precies in dat bewustzijn ontstaat balans.

Wordt vervolgd…

Frédérique te Dorsthorst – de Muij

december 2025