Waarde(n) Tellen en her- en vertellen

Geld is voor jou wellicht een ‘simpel gegeven’. Maar in jouw dagelijks leven werkt het als een krachtig archetype dat voortdurend fluistert: “Welke waarde telt hier écht?” Of je nu kiest tussen zekerheid of vrijheid, vasthouden of loslaten, plezier of verplichtingen…. Het archetype Geld speelt achter de schermen een grote rol. Vaak zonder dat je het doorhebt.

In dit vervolg op ‘Geld is jouw innerlijke Gids‘ onderzoeken we hoe jouw innerlijke Waardekompas zichtbaar wordt in al die kleine, snelle beslissingen die je dagelijks maakt. Van je werk tot je relaties en zelfs tot dat ene klusje waar je nooit zin in hebt (maar dat tóch steeds op je to-do-lijst belandt).

De Waarden onder jouw Keuzes

Wanneer je begrijpt welke waarden onder jouw keuzes liggen, ontstaat er iets bijzonders: ruimte. Ruimte om anders te kiezen. Om te voelen wat jou energie geeft. Om oude patronen te doorbreken die misschien niet eens van jou zijn, maar uit je familieverhaal komen. En om eindelijk te zien wanneer het archetype Geld je ondersteunt—of juist te veel de leiding neemt.

In dit artikel ontdek je hoe je jouw waarde(n) leert herkennen, waarom die soms botsen, en hoe het archetype Geld je helpt om opnieuw richting te geven aan je leven. Zodat geld niet langer jouw keuzes stuurt, maar jij het verhaal schrijft. Wil je liever samen met anderen er actief mee aan de slag? Doe dan mee met de Fantastische Vrijdagsessie waarin het archetype Geld centraal staat.

Geld als Gids bij Spanning en Keuzes

Als je wilt groeien of keuzes moet maken, helpt het enorm als je je bewust bent welk verhaal jij jezelf over Geld vertelt. Jouw archetypen worden namelijk zichtbaar op het moment dat je keuzes moet maken.

Bij het archetype Geld gaat het dan om keuzes tussen:

• zekerheid en vrijheid
• zelfstandigheid en afhankelijkheid
• vasthouden en loslaten

Het archetype Geld laat precies het spanningsveld daartussen zien. Als je bijvoorbeeld in een baan zit waar je geen energie van krijgt, en je bent bang om de zekerheid van een vast salaris kwijt te raken, dan is jouw archetype Geld in de lead, in plaats van dat het je ondersteunt. We denken vaak dat geld neutraal is. Slechts een middel. Maar de manier waarop jij met geld omgaat, vertelt precies welk innerlijk verhaal je rond dit archetype leeft.

Begrijp me goed: we hebben allemaal het materiële Geld nodig om te kunnen leven. Maar hoe je aan dat geld komt, daar zijn heel veel mogelijkheden voor. Veel meer dan jij vaak voor mogelijk ziet. Op het moment dat de materiële kant van jouw innerlijke Geld in balans is met de immateriële kant gaat geld pas echt stromen.

Balans tussen ‘Moeten’ en Plezier

Jouw innerlijke Geld is het Kompas als je keuzes maakt tussen wat ‘moet’ en de leuke dingen. Er zijn nu eenmaal dingen in het leven die minder leuk zijn en die wel moeten.

In mijn geval bijvoorbeeld ‘het huishouden doen’. Ik vind er geen fluit aan, maar word wel blij als het weer schoon is. Dat laatste waardeer ik enorm en dus besteed ik een deel van mijn weekend aan iets wat ik niet leuk vind. Dat wat ik zo waardeer, mag dus voor mij ook geld kosten… Als iemand nog een schoonmaker/-ster weet… ik houd mij aanbevolen 😉.

Maar er zijn natuurlijk veel meer situaties, waarin we voor ons gevoel iets moeten, terwijl we eigenlijk meer plezier hebben in iets anders doen.

Verantwoordelijkheidsgevoel

Als je veel verantwoordelijkheidsgevoel hebt en je gaat regelmatig eerst die dingen doen die ‘moeten’ en pas daarna de dingen waar je plezier aan beleeft, kom je in een negatieve spiraal. Je luistert niet genoeg naar jouw innerlijke Geldkompas, die prachtig laat zien wat voor jou van waarde is: namelijk datgene waar jij plezier aan beleeft.

Het gaat in deze keuze dus niet om ‘het hebben van plezier’, of ‘het doen van iets dat moet’. Het gaat om de waarde die eronder ligt en die voor jou van belang is. Als die voor jou duidelijk is, is de stap naar óf meer plezier krijgen in wat je moet doen door het anders te doen, óf andere oplossingen zoeken voor dat wat moet, veel makkelijker. Je weet weer waarom je het doet.

De Lichte Kant: Vrijheid en Vertrouwen

Net zoals ieder archetype heeft ook Geld een lichte en een schaduwkant. De lichte kant van het archetype is zichtbaar in je keuzes en in je gedrag als jij leeft vanuit je innerlijke waarden. Je bent je dan volkomen bewust van wat echt waardevol voor jou is. En dat is meestal niet in geld uit te drukken.

Vrijheid is voor jou dan meer een gevoel, dan dat het iets is wat je doet. Binnen jouw zekere bestaan, bijvoorbeeld in je baan, ervaar jij de vrijheid, ondanks de kaders waarbinnen jij je werk moet doen. Je beseft je dat jij, gewoon als mens, van onschatbare waarde bent en zelfs de grootste kritiek en de meest negatieve feedback, kan je nog niet van je stuk brengen.

Geld is voor jou een hulpmiddel en geen meetlat voor succes. De waardering voor de dingen die je doet (of laat) haal je uit jezelf en uit jouw innerlijke waarden. Het komt van binnenuit en dat geeft zelfvertrouwen en je hebt dat daarmee ook.

Narratief gezien is de lichte kant van Geld een rijk verhaal: je durft te ontvangen, te geven, te investeren en te vertrouwen, zowel op jezelf als op anderen.

De Schaduwkant: Angst en Tekort

Elk archetype heeft ook een schaduwkant. Dat is geen fout, of een tekortkoming! Het is een disbalans in jouw gedrag en de keuzes die je maakt.
Wanneer het archetype Geld té dominant wordt, gaat het een eigen leven leiden en stuurt het onze keuzes vanuit angst en tekort.

Je merkt dat bijvoorbeeld doordat je erg gefixeerd bent op materiële groei. Salarisverhoging, groter huis, grotere auto, etc. Een salarisverhoging levert even plezier op, maar verandert al snel in een verlangen naar “meer”.

Maar ook bijvoorbeeld als je jouw eigen waarde laat bepalen of beïnvloeden door de mate van waardering die anderen jou geven. Als jouw partner, of bijvoorbeeld je leidinggevende jou niet waardeert, of hij of zij laat dat niet voldoende merken en dat heeft direct een weerslag op jouw eigen zelfvertrouwen….. Dan leeft je vanuit de schaduwkant van jouw archetypische Geld.

Jouw Saboteur is aan het werk

Je innerlijke archetype Geld gaat in dit soort situaties vaak dan ook nog een bondje aan met je innerlijke Saboteur:

• “Ik ben niet goed genoeg.”
• “Ik ben niet van toegevoegde waarde”
• “Mijn bijdrage stelt niets voor”

Het zijn allemaal voorbeelden van gedachtes die je in dat geval zou kunnen hebben. De schaduwkant van jouw archetype Geld laat je onzeker voelen en de schaduwkant van de Saboteur doet daar nog lekker even een schepje bovenop door je totaal niet-helpende gedachten te laten hebben. Wil je meer weten over de lichte kant van jouw Saboteur? Lees dan mijn artikel ‘Laat die Schaduwkant vóór je Werken.’

Bindingsangst

Precies het tegenovergestelde is ook een ‘schaduwrijk geldverhaal’: Als jij er zo overtuigd bent dat je onafhankelijk bent (of zou moeten zijn), is de kans groot dat je niet of nauwelijks relaties aan durft te gaan. De echte verbinding met anderen ga je niet aan, want dat maakt je afhankelijk en dus kwetsbaar. Of je besteedt al je tijd aan je werk, omdat je toch voldoende geld moet hebben, zodat je zelf brood op de plank hebt. Je leeft dan vanuit angst. Angst om je te binden en/of angst om in financiëel opzicht afhankelijk te zijn van een ander.

Nogmaals: die angst is niet verkeerd! Het is heel goed om naar dat soort signalen in jezelf te luisteren. Maar als ze de overhand krijgen, ontstaat er wèl een disbalans.

De Kracht van de Bondjes

Archetypen zijn zelden in hun eentje actief. Ze vormen vaak ‘bondjes’ met andere archetypen. Soms met één ander archetype, maar soms ontstaat er zelfs een heel cluster.

In het geval van het archetype Geld worden die bondjes bijvoorbeeld zichtbaar in hoe je omgaat met sparen of investeren.

Creatief met Geld

Kom je uit een familie met geldtekorten, maar genoten jouw voorouders van wat ze wél hadden en waren ze creatief? Dan zal in jouw leven het archetype Artiest een bondje sluiten met jouw archetypische Geld. Je hebt altijd wel creatieve oplossingen, als je iets nodig hebt, waar je eigenlijk geen geld voor hebt. Je maakt zelf je kleding. Je kan van niets ‘iets’ maken. Het hebt altijd het gevoel dat je voldoende hebt en voelt je waarschijnlijk rijk, ook al laat jouw bankrekening wat anders zien, wellicht. In dit geval versterken de lichte kanten elkaar.

Slachtoffergedrag

Kom je uit een familie waarin het tekort aan geld hen voortdurend belemmerde in wie ze waren en in wat ze wilden doen? Werd daar altijd over geklaagd? Werd er gesneerd of jaloers gekeken naar mensen die wel wat te besteden hadden? Ben je je niet (voldoende) bewust van welke invloed dit op jou gehad heeft? Grote kans dat dan ook in jouw leven het archetype Slachtoffer een bondje gesloten met jouw innerlijke Geld. Je durft niet te gaan staan voor wat jij waard bent, bijvoorbeeld in een salarisonderhandeling, of tariefbepaling. Je geeft weinig tot niets uit. En je leeft voortdurend vanuit een gevoel van tekort. In dit geval versterken de schaduwkanten van beide archetypen elkaar. Deze houding leidt tot ander gedrag en daarmee dus een ander resultaat.

Jouw verhaal over Geld herschrijven

Het archetype Geld nodigt je uit om na te denken over wat werkelijk van waarde is voor jou. Het laat zien welke verhalen over waarde jij jezelf vertelt. Dit zijn vaak familiepatronen, herkenbaar in uitspraken als “Ik moet hard werken, anders heb ik niets gedaan” of “Eerst zekerheid, dan vrijheid”.

Om de kern van jouw verhaal te raken, kun je jezelf de volgende twee vragen stellen:

1. Wat zou je doen als je al het geld van de wereld had?
2. Wat zou je doen als je géén geld had?

Deze vragen halen de materiële laag weg, waardoor jouw innerlijke drijfveren komen bovendrijven. Door deze verhalen te herkennen, ontdek je wanneer ze niet helpend zijn en kun je ze herschrijven. Op dat moment heb jij de voorzittershamer in handen, en niet het archetype.

Wordt vervolgd…

Frédérique te Dorsthorst – de Muij
December 2025