Hoe ga je om met Angst zonder te Vechten

Rumi’s verhaal van het monster in de huidige tijd…

In een tijd waarin angst de wereld lijkt te overheersen… waarin politici beslissingen nemen op basis van onze survival skills ‘vechten, vluchten, (be)vriezen of (be)vrienden’, in plaats van hun gezond verstand te gebruiken… kan het moeilijk zijn om met de duisternis in je eigen leven om te gaan. De belangrijkste reactie voor de meesten van ons is om ook onze eigen overlevingsstrategiën te gebruiken. Ofwel door te vechten, te vluchten, te bevriezen of te (be)vriend in situaties waarin we te veel spanning of pijn voelen. Maar er is een andere manier… Angst onder ogen zien zonder te vechten begint met iets heel vreemds doen: Stoppen met proberen te winnen.

Niet persé makkelijker, maar het is mogelijk.

Het onderstaande verhaal is geïnspireerd door Rumi’s verhaal over het Monster en mijn interpretatie ervan. Voor mij is het een perfect voorbeeld van hoe we een beetje licht in de Duisternis kunnen brengen, zonder het meteen op te lossen. Dat is wat onze innerlijke Maan ons laat zien.

Soms is er gewoon ZIJN het belangrijkste om te DOEN.

Het verhaal van een Monster

Niet zo lang geleden trok een groep mannen en vrouwen door de woestijn. Gewoon om hun innerlijke Avonturier wat ruimte te geven om te leven. Maar de reis verliep niet zoals ze hadden gepland. Zandstormen zorgden ervoor dat ze verdwaalden. Op een gegeven moment raakten ze zelfs zonder water en waren ze wanhopig op zoek naar een put om hun flessen bij te vullen.

Toen kwamen ze op een plek waar ze verwachtten wat water te vinden. Op het eerste gezicht leek het een oase. Maar in plaats daarvan vonden ze alleen een droge put diep in de aarde. Ze lieten emmer na emmer in dit gat zakken, maar het touw was elke keer leeg als ze het weer omhoog haalden…. Geen emmer en geen water.

Met Geweld het Water bemachtigen

Er moest een levend wezen daar beneden zijn. Een Monster dat hun water tegenhield…. De groep werd bozer en bozer en ze besloten dat één van hen naar beneden moest zou om te kijken… Indien nodig zou hij of zij dat water met geweld bemachtigen.

Als eerste stapte een van de dapperste mannen van de groep naar voren. Hij had de moed om te gaan kijken wie of wat er in die put woonde en waarom het water was verdwenen. Maar nadat ze hem aan het touw in de put hadden laten zakken, verdween ook hij. Het uiteinde van het touw was weer leeg toen ze het omhoog haalden. Onmiddellijk stapte een andere man naar voren om naar beneden te gaan en zijn vriend te redden… Maar ook hij verdween. En dat gebeurde met alle mannen die het waagden om naar voren te stappen en de put in te gaan om water te bemachtigen….

Wat is de beste Plek op Aarde?

Toen stapte een vrouw naar voren. Ze wilde nu dit hol in op zoek naar water. De mannen die overgebleven waren, probeerden haar van gedachten te laten veranderen. Ze had toch gezien wat er met de mannen gebeurde die voor haar de put in waren gegaan? Het was veel te gevaarlijk voor een vrouw. Maar ze liet zich niet van de wijs brengen en zette door.

Toen ze de bodem van de put bereikte, stond ze oog in oog met een verschrikkelijk monster. De wijze vrouw dacht bij zichzelf: “Oké, er is waarschijnlijk geen hoop om aan deze plek te ontsnappen, maar ik kan in ieder geval al mijn aandacht betrokken blijven bij alles wat ik hier in de duisternis ervaar. Niet om te oordelen, maar uit nieuwsgierigheid.”

Het monster zei tegen haar: “Ik laat je gaan als je mijn vraag maar beantwoordt.” De vrouw knikte: “Stel je vraag maar.”

“Wat is de beste Plek op Aarde? Jullie hebben veel gereisd. Je moet het weten.” Het monster keek haar aan met een mengeling van spanning en verdriet, dat zag ze in zijn ogen.

Waar je je thuis voelt…

Voordat ze antwoordde, dacht de wijze vrouw bij zichzelf: “Ook al is hij een enorm monster, ik wil zijn gevoelens niet kwetsen. Als ik een mooie stad noem, denkt hij misschien dat ik zijn eigen geboorteplaats te kort doe… Of misschien is deze put voor hem wel de beste plek …. Maar als ik tegen hem lieg en zeg dat deze put de beste plek is om te wonen, zal hij dat meteen aanvoelen en me doden zoals hij bij de anderen deed…”

Dus zei ze tegen het monster: “De beste plek op aarde is waar jij je thuis voelt.” En in gedachten voegde ze er met empathie aan toe: ‘ook al is het een donkere put in de grond, waar je je zo vaak eenzaam moet voelen’.

Lange tijd hing er een stilte tussen hen. Het monster voelde duidelijk aan wat ze niet hardop had gezegd en hij voelde ook haar oprechte betrokkenheid aan.

Uiteindelijk zei hij tegen haar: “Dank je dat je je wijsheid met mij deelt. Ik zal je niet alleen laten gaan, maar ook die dwaze mannen bevrijden die vóór jou hier beneden kwamen om te vechten en de duisternis te overwinnen.

Én ik zal ook het water in deze Put weer laten stromen….”

Opnieuw in balans brengen, mannen en vrouwen

In mijn versie van Rumi’s verhaal gaat een vrouw uiteindelijk naar beneden in de donkere put. In andere versies spelen vaak alleen mannen een rol in het verhaal. Dat ik een vrouw toevoeg, is niet omdat ik denk dat “vrouwen wijzer zijn dan mannen.” Dat is niet altijd het geval 😉.

Ik laat een vrouw de put ingaan, omdat dan voor mij de betekenis van dit archetypische verhaal dan duidelijker wordt. Dit verhaal gaat over het aloude patroon dat onder veel verhalen over het menselijk leven ligt: de strijd tussen goed en kwaad. Een strijd die in veel verhalen gebaseerd is op mannelijke waarden en mannelijk gedrag, dat wij als succesvol waarderen.

Dat heeft niets te maken met man of vrouw zijn, maar gaat over wat we waarderen in het leven en hoe we denken om te moeten omgaan met moeilijke, zogenaamde ‘donkere’ omstandigheden. Door deze omstandigheden alleen op een mannelijke manier te benaderen, komen we alleen maar tot mannelijke oplossingen.

Het is tijd om onze innerlijke balans te herstellen, zowel mannen als vrouwen…

Een Maanverhaal met Maanlogica

Het verhaal van Rumi noem ik ‘een Maanverhaal’. Jouw innerlijke Maan laat een andere aanpak voor moeilijke omstandigheden zien: reflectief, ontvankelijk, open voor tijd én proces en in relatie met jouw duistere kanten. De mannen in het verhaal gaan ten onder met een zonne-strategie: verovering, kracht, zekerheid, controle. Dat is daglichtlogica toegepast op een donkere nachtlicht situatie.

Gedrag dat ik veel mannen en vrouwen zie doen in hun dagelijkse werk en leven. In archetypische taal zeggen we: Ze luisteren liever naar hun innerlijke Zon en benaderen het probleem op een mannelijke, resultaatgerichte manier. Ze gaan naar beneden en zullen dat water wel even ophalen. Goedschiks of Kwaadschiks…. Door die aanpak blijft de Put droog en verdwijnen de mannen zelfs uit het zicht…..

Maanlogica

De vrouw brengt Maanlogica in de situatie. Door verbinding te maken met haar innerlijke Maan kan ze in het donker zien zonder de duisternis in een vijand te veranderen. Ze kiest bewustzijn boven overwinning. Dat is de eerste handtekening van de maan: in contact blijven met het onbekende zonder in paniek of agressie te vervallen. In het narratieve werk koppelen we het maanbewustzijn vaak aan de ritmes en circulaire processen van het onbewuste (nieuwe maan en wassende maand, eb en vloed), in plaats van lineair in “los het nu op” te denken.

De Vrouwelijke kant van Monsters

Nog een maanmoment in het verhaal: de vraag van het monster is niet “Hoe overwin of onderdruk ik jou?” maar het beest stelt de veel vrouwelijkere vraag “Waar is thuis?”

We benaderen ‘Monsters’ vaak op een mannelijke manier in ons dagelijks leven. We gaan ervan uit dat ‘monsters’ ons willen veroveren of onderdrukken, en dat de aanval dus daarvoor de beste verdediging is….

Maar wat als deze ‘monsters’ in ons en om ons heen een veel vrouwelijkere kant hebben dan we denken… Wat als we deze monsters op een vrouwelijkere manier zouden benaderen…? Dus minder Zon en meer Maan wanneer we met complexe problemen in ons leven te maken hebben.

Het Maan-archetype staat symbool voor verbondenheid, veiligheid en innerlijk thuis. De plek waar het zenuwstelsel genoeg kan verzachten zodat de waarheid kan verschijnen. Haar antwoord (“waar je je thuis voelt”) is Maan, omdat het geen plaatsen rangschikt. Het herstelt de verbinding en de gelijkwaardigheid. En die verbinding laat het water van de Put weer vrij stromen.

Het archetype Maan als een Brug, oftewel het Gevaar van een Eenzijdig Verhaal

Onze innerlijke Maan is het archetype dat onze overlevingsstrategieën weer tot normale proporties terug brengt. Het gunst ons rust, veiligheid en common sense als we het “monster” ontmoeten in onze relaties, werk of in het algemeen in het leven. In het verhaal van Rumi verandert de angst van de groep in woede, en woede gaat over vechtlust. Dat is een klassieke overlevingsstrategie: vechten. Het resultaat: verdwijning van de mannen, uitputting, spanning en nog meer angst.

De vrouw doet iets dat eenvoudig lijkt maar wat zeker niet makkelijk is: ze gaat oordeelloos de put in en ontmoet open en vanuit nieuwsgierigheid het Monster. In narratieve termen: ze weigert het “monster” alleen vanuit een kant van het verhaal te benaderen. Ze staat open voor andere perspectieven. Daardoor is ze in staat om de angst en het verdriet in zijn ogen te zien.

Dat is Maanwerk: de gevoelens onder het masker van iemand kunnen zien. En zodra ze dat ziet, komen haar woorden ook oprecht over. Haar bedoeling komt over. Geen babbeltrucs, maar oprechte aandacht.

Het archetype Maan fungeert als een brug

Het archetype Maan vormt vaak de brug tussen bewust en onbewust. Je kan niet helemaal precies woorden geven aan een situatie, maar je voelt aan wat er wel of niet moet gebeuren. Wanneer je in staat bent om verbinding te maken met je innerlijke Maan, is het makkelijker om een balans te vinden tussen je bewuste gedrag en je onbewust gestuurde gedrag. In Jungs termen “versmelt” en verzacht het archetype maan je bewustzijn, waardoor je in staat bent om met andere ogen naar de situatie te kijken in plaats van de verschillen bloot te leggen, waardoor polarisatie ontstaat.

Onze innerlijke Maan leert ons cyclus en ritme. Duisternis en in het Duister zijn geen falen of mislukking. Het is een fase. Je innerlijke Bron (van energie, succes, inspiratie, leven, enz.) bevindt zich dan in een “donkere maan” of beter gezegd in de “nieuwe maan” fase. Je voelt je dan onzeker. Dingen zijn dan vaak onduidelijk en dat beangstigt, waardoor we het gemakkelijk demoniseren.

Maar het water van die Bron, jouw Bron tot Succes, bereik je niet door er je licht op te laten schijnen…. Je bereikt het door de verbinding aan te gaan met het donker.

Zichtbaarheid van je innerlijke Maan

Je innerlijke Maan is zichtbaar in drie veranderverhalen:

Je daalt af naar je donkere kant zonder te willen overwinnen of domineren: de onderwereld betreden met respect voor wat daar leeft.
Je oefent reflectief bewustzijn bij alles wat je doet en maakt zo verbinding met je onderbewustzijn: “Ik zal bewust blijven” is maanlicht. Een zachte verlichting die de situatie niet direct verbrandt.
Ga open en nieuwsgierig het huis van het monster in: kijk ook naar de verlangens van het monster, niet alleen naar zijn of haar dreiging.

Al deze veranderverhalen laten het water in ons weer stromen. Dan creëer je balans die jou én de wereld om je heen raakt. Niet door het duister te verslaan, maar door het te integreren zodat iets essentieels weer in het licht kan komen.

Wil je meer weten over het werken met archetypen in het algemeen en/of met het archetype Maan in het bijzonder? Lees ook de volgende blogs

Ben je benieuwd om je innerlijke Maan te ontmoeten? Doe mee aan de Fantastische Vrijdagsessie op 30 januari om 13:30 uur (CET). We duiken dan dieper in onze innerlijke Maan. Je kunt meer te weten komen over deze Fantastische Vrijdag-sessie in de agenda.

Wordt vervolgd…

Frédérique te Dorsthorst – de Muij
Balanced Story

January 2026